Synoniemen: stroomnet vol, elektriciteitsnet vol, transportcapaciteit schaarste, congestie op het stroomnet
Wat is het
Netcongestie is een situatie waarin de vraag naar transport van elektriciteit groter is dan de capaciteit van het elektriciteitsnet. Vergelijk het met een file op de snelweg: er willen meer auto's tegelijk over de weg dan er ruimte is. Dit probleem doet zich voor bij zowel het afnemen van stroom (verbruik) als bij het invoeden (terugleveren) van stroom. De oorzaak is tweeledig. Aan de ene kant neemt de vraag naar elektriciteit fors toe door de energietransitie, zoals de overstap op elektrische auto's, warmtepompen en de elektrificatie van industriële processen. Aan de andere kant wordt er steeds meer duurzame energie opgewekt met zonnepanelen en windmolens, die op piekmomenten grote hoeveelheden stroom het net op sturen. Wanneer vraag en aanbod de maximale capaciteit van de kabels en transformatoren overschrijden, ontstaat er congestie.
Hoe werkt het
Het elektriciteitsnet is een complex systeem van kabels, transformatoren en verdeelstations, beheerd door regionale netbeheerders. Elke component heeft een maximale transportcapaciteit. Wanneer deze limiet in een bepaald gebied dreigt te worden overschreden, moet de netbeheerder ingrijpen om overbelasting en stroomuitval te voorkomen. Als eerste maatregel kunnen netbeheerders nieuwe aanvragen voor een aansluiting of een verzwaring van een bestaande aansluiting op een wachtlijst plaatsen. Dit geldt met name voor grootverbruikers. Daarnaast passen netbeheerders congestiemanagement toe. Hierbij worden grootverbruikers tegen een vergoeding gevraagd om tijdens piekuren minder stroom te verbruiken of juist meer stroom te verbruiken als er een overschot is aan zonne- of windenergie. Voor consumenten en kleine bedrijven zijn de directe gevolgen vaak nog beperkt, maar wachttijden voor een zwaardere aansluiting, bijvoorbeeld voor een laadpaal of warmtepomp, nemen toe.
Praktijkvoorbeeld
Een agrarisch bedrijf in Flevoland wil verduurzamen en investeert in een groot aantal zonnepanelen op zijn staldaken. Daarnaast wil het bedrijf zijn dieselvoertuigen vervangen door elektrische varianten en daarvoor een laadplein aanleggen. Voor deze uitbreiding is een verzwaring van de bestaande driefasenaansluiting nodig. De ondernemer dient een aanvraag in bij de netbeheerder. Na onderzoek meldt de netbeheerder dat er in deze regio sprake is van ernstige netcongestie, met name voor het terugleveren van stroom. De gevraagde verzwaring kan niet direct worden gerealiseerd. Het bedrijf komt op een wachtlijst, met een geschatte wachttijd van meerdere jaren. De ondernemer moet nu zijn plannen aanpassen. In overleg met een installateur wordt besloten een deel van de zonnepanelen toch te installeren, in combinatie met een batterijopslagsysteem. Zo kan de opgewekte stroom lokaal worden opgeslagen en gebruikt voor het opladen van de voertuigen, zonder dat het net extra wordt belast.
Wanneer een elektricien inschakelen
Een elektricien kan de netcongestie zelf niet verhelpen; dat is de verantwoordelijkheid van de netbeheerder. Wel kan een elektricien of een deskundig installatiebedrijf adviseren over en oplossingen installeren om binnen de beperkingen van uw huidige aansluiting te opereren. Denk hierbij aan:
* **Energiemanagementsystemen (EMS):** Deze systemen meten en sturen het energieverbruik slim aan, zodat pieken worden afgevlakt.
* **Batterijopslag:** Voor het opslaan van zelf opgewekte zonne-energie voor later gebruik.
* **Optimalisatie:** Het analyseren van uw verbruik en het adviseren over het spreiden van de energievraag.
* **Installatievoorbereiding:** De elektricien zorgt dat uw interne installatie voldoet aan de norm NEN 1010, zodat deze klaar is voor een toekomstige verzwaring zodra de netbeheerder hier ruimte voor geeft.
Voor het aanvragen van een verzwaring kan de technische kennis van een elektricien ook helpen om de aanvraag bij de netbeheerder correct in te dienen.
Veelgemaakte fouten
Een veelvoorkomende fout is het investeren in zware elektrische apparatuur, zonnepanelen of een laadpaal zonder vooraf de capaciteit van de aansluiting en de situatie op het elektriciteitsnet te controleren. Men gaat er ten onrechte van uit dat een verzwaring van de aansluiting snel geregeld is. Een andere fout is het niet onderzoeken van alternatieve oplossingen, zoals batterijopslag of slim laden, wanneer een verzwaring niet direct mogelijk is. Het is ook een misvatting dat een elektricien de wachttijd bij de netbeheerder kan verkorten. De elektricien is afhankelijk van de planning en de fysieke werkzaamheden van de netbeheerder. Tot slot wordt soms een storing in de eigen installatie verward met een probleem door netcongestie, terwijl een controle van de eigen groepenkast en bedrading de eerste stap zou moeten zijn.