Wat is het
De nul of nuldraad (aangeduid met de letter N) is een van de geleiders in een wisselstroominstallatie. Deze draad heeft als functie om de elektrische stroom, nadat deze door een apparaat is gebruikt, terug te voeren naar de bron. Hiermee wordt de stroomkring gesloten. De nulgeleider heeft een potentiaal (spanning) die dicht bij de 0 volt ligt ten opzichte van de aarde. In huishoudelijke installaties is de nuldraad volgens de NEN 1010 norm herkenbaar aan zijn lichtblauwe kleur. De nuldraad werkt altijd samen met de fasedraad (bruin), die de spanning aanvoert. Zonder een correct aangesloten nuldraad kan een elektrisch apparaat niet functioneren.
Hoe werkt het
In een standaard eenfase-aansluiting (230V) stroomt de elektriciteit vanaf de fasedraad, door het aangesloten apparaat (zoals een lamp of wasmachine), en vervolgens via de nuldraad weer terug het elektriciteitsnet in. De stroomsterkte (in ampère) in de fasedraad is hierbij gelijk aan die in de nuldraad. De spanning op de nuldraad zelf blijft nagenoeg nul.
Bij een driefasenaansluiting (krachtstroom) zijn er drie fasedraden en één nuldraad. Als de belasting over de drie fasen gelijkmatig is verdeeld, heffen de retourstromen elkaar in het knooppunt op. De stroom door de nuldraad is dan theoretisch nul. In de praktijk is de belasting nooit perfect verdeeld, waardoor er altijd een kleine vereffeningsstroom door de nuldraad loopt. De nuldraad is ook van belang voor de werking van een aardlekschakelaar. Deze meet het verschil tussen de stroom in de fasedraad en de nuldraad. Bij een lekstroom naar aarde ontstaat een verschil, waarop de schakelaar de stroomkring onderbreekt.
Praktijkvoorbeeld
Stel, u sluit een waterkoker aan op een wandcontactdoos. De bruine fasedraad levert een spanning van 230 volt aan het verwarmingselement van de waterkoker. De elektrische energie wordt omgezet in warmte om het water te koken. De stroom die door het element is gegaan, moet een pad terug hebben. Dit pad wordt gevormd door de blauwe nuldraad. Deze voert de stroom af via de groepenkast, terug naar de wijktransformator. Als de nuldraad ergens in dit traject onderbroken zou zijn, bijvoorbeeld door een los contact in een lasdoos, dan is de stroomkring niet compleet en zal de waterkoker niet werken. Een dergelijke onderbreking, ook wel een 'zwevende nul' genoemd, kan gevaarlijke spanningsfluctuaties veroorzaken.
Wanneer een elektricien inschakelen
Het is verstandig een elektricien in te schakelen voor alle werkzaamheden die verder gaan dan het vervangen van een lamp. Denk hierbij aan het aanleggen van nieuwe leidingen, het plaatsen van extra stopcontacten of het aanpassen van de groepenkast. Een elektricien is zeker nodig bij het diagnosticeren van complexe storingen. Symptomen als knipperende lichten of apparaten die plotseling uitvallen, kunnen wijzen op een losse nuldraad ('zwevende nul'). Dit is een gevaarlijke situatie die onmiddellijk door een vakman moet worden verholpen om schade aan apparatuur en brandgevaar te voorkomen. De elektricien beschikt over de juiste meetapparatuur om de oorzaak van de storing veilig te lokaliseren en te herstellen volgens de geldende NEN 1010 en NEN 3140 voorschriften.
Veelgemaakte fouten
- **Nul en aarde verwisselen:** De nuldraad (blauw) wordt soms verward met de aardedraad (groen-geel). De aardedraad is een veiligheidsvoorziening en voert alleen stroom bij een defect, terwijl de nuldraad de reguliere retourstroom geleidt.
- **Fase en nul omwisselen:** Bij het aansluiten van een schakelaar of stopcontact de fase- en nuldraad omwisselen. Apparaten werken vaak wel, maar het is onveilig. Een schakelaar onderbreekt dan de nul, waardoor er op het apparaat zelf spanning blijft staan.
- **Creëren van een 'zwevende nul':** Een slechte verbinding in een lasdoos of groepenkast kan leiden tot een onderbroken nuldraad. Dit veroorzaakt onvoorspelbare spanningen op de aangesloten apparaten, met een groot risico op defecten.
- **Verkeerde kleur gebruiken:** Bij het aanpassen van een installatie een andere kleur dan blauw gebruiken voor de nuldraad. Dit is in strijd met NEN 1010 en maakt de installatie onoverzichtelijk en gevaarlijk voor toekomstig onderhoud.