Wat is het
Piekvermogen is de maximale hoeveelheid elektrische energie die een apparaat, een groep apparaten of een volledige installatie op een bepaald moment kan verbruiken of produceren. Het wordt uitgedrukt in Watt (W) of kilowatt (kW). In de context van zonnepanelen wordt een specifieke term gebruikt: Wattpiek (Wp). Dit beschrijft het theoretische, maximale vermogen dat een zonnepaneel onder ideale testomstandigheden kan leveren. Voor het elektriciteitsnetwerk van een huishouden verwijst piekvermogen naar de hoogste gelijktijdige vraag naar stroom. Het begrijpen van dit begrip is belangrijk voor het correct dimensioneren van uw elektrische installatie en het voorkomen van overbelasting.
Hoe werkt het
Het piekvermogen van een zonnepaneelsysteem wordt bepaald onder Standard Test Conditions (STC), zoals vastgelegd in technische normen. Deze omstandigheden zijn een lichtinstraling van 1.000 W/m², een paneeltemperatuur van 25°C en een specifieke luchtdichtheid. In de praktijk worden deze ideale condities in Nederland zelden bereikt. De werkelijke opbrengst is meestal lager door factoren als bewolking, een hogere paneeltemperatuur of een suboptimale hellingshoek.
Het piekverbruik in een woning ontstaat wanneer meerdere apparaten met een hoog vermogen tegelijkertijd ingeschakeld zijn. Denk aan een elektrische kookplaat, een waterkoker, een wasmachine en een warmtepomp die gelijktijdig actief zijn. De som van de vermogens van deze apparaten vormt de piekbelasting voor de installatie. Uw groepenkast en de hoofdaansluiting van de netbeheerder moeten berekend zijn op deze maximale vraag. Een te hoge piekbelasting kan leiden tot het uitschakelen van een installatieautomaat of zelfs de hoofdzekering.
Praktijkvoorbeeld
Stel, een gezin heeft een 3-faseaansluiting van 3x25 Ampère. Het maximale theoretische piekvermogen van deze aansluiting is dan 3 * 25 A * 230 V = 17.250 Watt, oftewel 17,25 kW. Dit gezin installeert zonnepanelen met een totaal piekvermogen van 5.000 Wp (5,0 kWp). Op een zonnige middag, als ze ook de elektrische auto opladen (11 kW) en de oven gebruiken (2,5 kW), is het totale verbruik 13,5 kW. Dit is een hoge piekbelasting, maar deze ligt nog binnen de capaciteit van de 17,25 kW hoofdaansluiting. De opgewekte zonne-energie van bijvoorbeeld 4,0 kW op dat moment verlaagt de netto afname van het elektriciteitsnet naar 9,5 kW. De slimme meter registreert deze pieken en dalen nauwkeurig.
Wanneer een elektricien inschakelen
Het is verstandig een elektricien in te schakelen in verschillende situaties die met piekvermogen te maken hebben. Bij de aanschaf van zonnepanelen is een elektricien nodig om te beoordelen of uw huidige groepenkast en hoofdaansluiting het extra terugleververmogen aankunnen. Ook bij de installatie van nieuwe grootverbruikers, zoals een laadpaal voor een elektrische auto, een warmtepomp of een sauna, is deskundig advies nodig. De elektricien berekent of uw huidige aansluiting de verhoogde piekbelasting aankan of dat een verzwaring van de hoofdaansluiting bij de netbeheerder nodig is. Als uw stoppen of automaten regelmatig doorslaan, is dat een duidelijk signaal dat de piekbelasting in een bepaalde groep te hoog is. Een elektricien kan de oorzaak achterhalen en de installatie aanpassen volgens de NEN 1010 norm.
Veelgemaakte fouten
Een veelvoorkomende vergissing is het verwarren van het piekvermogen in Wp van zonnepanelen met de daadwerkelijke energieopbrengst in kilowattuur (kWh). Het Wp-getal is een theoretisch maximum, de kWh-opbrengst is wat u daadwerkelijk bespaart of teruglevert over een periode. Een andere fout is het onderschatten van het gelijktijdige verbruik. Men vergeet soms dat het aanzetten van de waterkoker terwijl de wasdroger draait, een piek kan veroorzaken die een zekering doet trippen. Ook wordt er niet altijd rekening gehouden met de maximale capaciteit van de hoofdaansluiting bij het plannen van nieuwe installaties. Het installeren van een zwaar laadpunt op een lichte 1-faseaansluiting leidt onvermijdelijk tot problemen. Tot slot vergeten mensen soms dat het terugleveren van een groot piekvermogen van zonnepanelen ook eisen stelt aan de bedrading en componenten in de meterkast. Een onjuiste installatie kan de veiligheid in gevaar brengen.