Wat is het
Een leidingbuis, ook wel elektrabuis of installatiebuis genoemd, is een buis die wordt gebruikt in elektrische installaties om installatiedraden te beschermen en te geleiden. Deze buizen zorgen voor een veilige en geordende doorvoer van bedrading door muren, vloeren en plafonds. Ze bieden mechanische bescherming tegen beschadiging, zoals stoten of indrukken, en maken het mogelijk om in de toekomst eenvoudig draden te vervangen of toe te voegen.
Leidingbuizen zijn hoofdzakelijk gemaakt van kunststof (PVC) en zijn verkrijgbaar in twee hoofdvarianten: een stijve buis en een flexibele buis. Stijve buizen worden vaak gebruikt voor opbouwinstallaties op muren en plafonds of worden ingestort in beton. Flexibele buizen, ook bekend als flexbuis, zijn ideaal voor inbouwinstallaties in bijvoorbeeld holle wanden, omdat ze gemakkelijk om obstakels te leiden zijn. De meest gangbare diameters voor huisinstallaties zijn 16 mm (ook bekend als 5/8 inch) en 19 mm (3/4 inch). Een buis van 16 mm is doorgaans voldoende voor standaard lichtcircuits en wandcontactdozen, terwijl 19 mm wordt toegepast bij meer draden of dikkere bedrading, zoals bij een kookgroep.
Hoe werkt het
De installatie van een leidingbuis hangt af van het type. Een stijve grijze PVC-buis wordt op maat gezaagd en met zadels vastgezet aan de muur of het plafond. Voor bochten gebruikt men een buigveer, een metalen veer die in de buis wordt geschoven om te voorkomen dat de buis knikt tijdens het buigen. De buisdelen worden aan elkaar verbonden met sokken (moffen).
Een flexibele buis wordt op lengte afgeknipt en door de holle ruimtes van wanden of boven verlaagde plafonds getrokken. Dit type vereist minder koppelstukken en bochten, wat de installatie versnelt. Er bestaat ook voorbedrade flexibele buis. Hierbij zijn de installatiedraden (bijvoorbeeld 3x 2,5 mm²) al in de fabriek in de buis getrokken. Dit bespaart de installateur de stap van het draadtrekken.
Als een buis leeg is, worden de draden erdoorheen getrokken met een trekveer. Dit is een flexibele, maar stevige staaldraad of kunststof draad die eerst door de buis wordt geduwd. Vervolgens worden de installatiedraden aan het uiteinde van de trekveer bevestigd en door de buis getrokken. De leidingbuizen eindigen altijd in een centraaldoos, inbouwdoos of een ander component van de elektrische installatie, zoals de groepenkast.
Praktijkvoorbeeld
Stel, u wilt een extra wandcontactdoos in de woonkamer laten plaatsen. De elektricien zal bepalen waar de stroom vandaan kan komen, meestal vanuit een bestaande centraaldoos in het plafond. In een muur van metselwerk freest de monteur een sleuf van de centraaldoos naar de plek van de nieuwe inbouwdoos.
Vervolgens wordt een flexibele of stijve leidingbuis van 16 mm in de sleuf geplaatst. De buis wordt aangesloten op de centraaldoos en de inbouwdoos voor de nieuwe wandcontactdoos. Met een trekveer trekt de elektricien drie installatiedraden door de buis: een bruine fasedraad, een blauwe nuldraad en een geelgroene aardedraad, allen met een aderdoorsnede van 2,5 mm². Nadat de muur is dichtgesmeerd en afgewerkt, kan de wandcontactdoos worden aangesloten en gemonteerd. De nieuwe aftakking wordt ten slotte in de centraaldoos verbonden met de bestaande installatie.
Wanneer een elektricien inschakelen
Voor vrijwel alle werkzaamheden met leidingbuizen die onderdeel zijn van de vaste elektrische installatie is een elektricien aan te raden. Een professional zorgt ervoor dat de installatie voldoet aan de veiligheidsnorm NEN 1010. Dit is van belang voor de brandveiligheid en de correcte werking van uw systeem.
Een elektricien beschikt over het juiste gereedschap, zoals een buigveer voor stijve buis en een sleuvenfreesmachine voor inbouwwerk. Belangrijker nog, een vakman weet exact hoeveel draden van een bepaalde dikte er maximaal in een buis mogen om oververhitting te voorkomen (de zogenoemde bezettingsgraad). Schakel een elektricien in voor:
* Het aanleggen van volledig nieuwe circuits.
* Aanpassingen die een verbinding met de groepenkast vereisen.
* Het frezen van sleuven in dragende muren.
* Inspectie van een bestaande installatie op veiligheid.
Veelgemaakte fouten
Een incorrecte installatie van leidingbuizen kan tot gevaarlijke situaties leiden. Fouten die vaak worden gemaakt zijn:
* **Te volle buizen:** Te veel draden in een buis proppen. Dit belemmert de warmteafvoer, wat brandgevaar oplevert, en maakt het trekken van draden vrijwel onmogelijk zonder de isolatie te beschadigen.
* **Geknikte buizen:** Een buis te scherp buigen zonder buigveer veroorzaakt een knik. Hierdoor kunnen draden vast komen te zitten of beschadigen.
* **Onjuiste buis voor de toepassing:** Standaard grijze PVC-buis is niet UV-bestendig en wordt broos in direct zonlicht. Voor buitengebruik is speciale, vaak zwarte, UV-bestendige buis nodig.
* **Slechte bevestiging:** Buizen die niet om de 40 tot 50 centimeter met zadels zijn vastgezet, kunnen gaan trillen, doorhangen of losraken.
* **Scherpe randen:** De uiteinden van een afgezaagde PVC-buis niet afbramen. De scherpe randen kunnen de isolatie van de draden beschadigen tijdens het trekken.
* **Verschillende groepen mengen:** Draden van verschillende eindgroepen mogen volgens NEN 1010 niet zonder meer door dezelfde leidingbuis lopen.