Synoniemen: NEN 3140 keuring, Bedrijfsvoering van elektrische installaties, Arbo keuring elektra, Gereedschapskeuring
Wat is het
NEN 3140 is de Nederlandse norm die de eisen en procedures specificeert voor de veilige bedrijfsvoering van elektrische laagspanningsinstallaties en de bijbehorende elektrische arbeidsmiddelen. Deze norm wordt door de Arbeidsinspectie en verzekeraars gezien als dé manier om te voldoen aan de wettelijke verplichtingen uit de Arbowet. Waar de NEN 1010 zich richt op het ontwerp en de aanleg van nieuwe installaties, focust NEN 3140 op het veilige gebruik en onderhoud van bestaande installaties. Het doel is om personeel te beschermen tegen risico's zoals elektrocutie, brand en kortsluiting tijdens werkzaamheden.
Hoe werkt het
De NEN 3140-norm werkt via een gestructureerd systeem van inspecties, werkprocedures en personeelsaanwijzingen. Een belangrijk onderdeel is de periodieke inspectie, waarbij een gekwalificeerd persoon de vaste elektrische installatie en de draagbare elektrische arbeidsmiddelen (zoals boormachines en computers) controleert. Daarnaast beschrijft de norm werkprocedures voor het veilig uitvoeren van elektrotechnische werkzaamheden. Een ander aspect is het aanwijzen van personeel op basis van hun kennis en bevoegdheden. Functies zoals Voldoende Onderricht Persoon (VOP), Vakbekwaam Persoon (VP) en Installatieverantwoordelijke (IV) krijgen specifieke taken en verantwoordelijkheden. Alle inspecties, werkzaamheden en aanwijzingen moeten zorgvuldig worden gedocumenteerd in een logboek of beheerssysteem.
Praktijkvoorbeeld
Een middelgroot kantoor moet volgens de Arbowet de elektrische veiligheid garanderen. De directie stelt een externe elektrotechnisch inspecteur aan als Installatieverantwoordelijke. Deze stelt een inspectieplan op conform NEN 3140. Jaarlijks laat het kantoor alle draagbare apparaten, zoals laptops, printers en koffiezetapparaten, keuren. Eens in de vijf jaar voert een inspectiebedrijf een volledige keuring uit van de vaste installatie, inclusief de groepenkast en de bedrading. Tijdens de inspectie wordt een defecte aardlekschakelaar gevonden. De inspecteur noteert dit in het keuringsrapport. Het kantoor laat de aardlekschakelaar direct vervangen door een erkend elektricien, waarna de installatie weer aan de norm voldoet. De rapporten en reparatiebewijzen worden gearchiveerd.
Wanneer een elektricien inschakelen
Het inschakelen van een gespecialiseerde elektricien of een inspectiebedrijf is noodzakelijk voor de uitvoering van de NEN 3140-inspecties. Alleen personen met de juiste kwalificaties en gekalibreerde meetapparatuur mogen deze keuringen uitvoeren. Bedrijven schakelen een professional in voor:
* De periodieke inspectie van de vaste elektrische installatie.
* De keuring van elektrische arbeidsmiddelen (gereedschapskeuring).
* Het opstellen van een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RIE) om de inspectiefrequentie te bepalen.
* Het verhelpen van gebreken die tijdens een inspectie aan het licht komen.
* Het functioneren als externe Installatieverantwoordelijke of Werkverantwoordelijke wanneer deze expertise niet in-house beschikbaar is.
Veelgemaakte fouten
Een veelvoorkomende fout is dat bedrijven denken dat een NEN 1010-opleveringskeuring voldoende is. NEN 3140 eist echter periodiek onderhoud en inspectie gedurende de hele levensduur van de installatie. Andere fouten zijn:
* Het overslaan van inspectieperiodes om kosten te besparen, wat de wettelijke zorgplicht schendt.
* Onvolledige documentatie; keuringsrapporten, reparatiebewijzen en aanwijzingsbrieven worden niet centraal bewaard.
* Alleen de draagbare gereedschappen keuren en de vaste installatie vergeten.
* Medewerkers onterecht aanwijzen als Voldoende Onderricht Persoon (VOP) zonder de vereiste instructie en vastlegging.
* De inspectiefrequentie baseren op een algemene aanname in plaats van op een specifieke risicoanalyse van de eigen situatie.