Wat is het
Een NEN 3140-keuring is een inspectie van elektrische installaties en elektrische arbeidsmiddelen in een werkomgeving. De norm NEN 3140, getiteld "Bedrijfsvoering van elektrische installaties - Laagspanning", beschrijft de procedures om de veiligheid van werknemers die met of nabij elektriciteit werken, te waarborgen. Deze verplichting vloeit voort uit de Arbowet, die werkgevers verantwoordelijk stelt voor een veilige werkomgeving. De keuring richt zich op twee hoofdonderdelen: de vaste elektrische installatie (zoals de groepenkast, bedrading en wandcontactdozen) en de draagbare elektrische arbeidsmiddelen (zoals boormachines, computers en koffiezetapparaten). Het doel is het voorkomen van elektrische schokken, brand en andere ongevallen door defecten of onjuist gebruik tijdig op te sporen.
Hoe werkt het
Een NEN 3140-keuring wordt uitgevoerd door een daartoe bevoegd persoon, een zogenoemde 'Vakbekwaam Persoon' (VP). Het proces bestaat uit meerdere stappen. Allereerst vindt er een visuele inspectie plaats. Hierbij wordt gecontroleerd op zichtbare gebreken zoals beschadigde kabels, slechte verbindingen of onjuiste montage. Vervolgens worden er metingen en beproevingen uitgevoerd met specialistische meetapparatuur. Denk hierbij aan een isolatieweerstandsmeting om de kwaliteit van de isolatie te controleren en een meting van de beschermingsleiding om te verifiëren dat de aarding functioneert. De werking van aardlekschakelaars wordt ook getest. Na de inspectie worden alle bevindingen vastgelegd in een inspectierapport. Goedgekeurde arbeidsmiddelen worden voorzien van een inspectiesticker met daarop de datum van de volgende keuring. De frequentie van de keuringen is afhankelijk van factoren als het type apparatuur, de gebruiksfrequentie en de omgevingsomstandigheden.
Praktijkvoorbeeld
Een middelgroot kantoor laat elke twee jaar een NEN 3140-keuring uitvoeren. Een inspecteur komt langs en begint met de vaste installatie. Hij opent de groepenkasten, controleert de aansluitingen en meet de aardlekschakelaars door. Daarna controleert hij steekproefsgewijs een aantal wandcontactdozen. Vervolgens gaat hij alle elektrische apparaten langs: computers, monitoren, printers en de apparatuur in de pantry. Elk apparaat wordt visueel geïnspecteerd. Daarna sluit hij zijn apparatentester aan om de elektrische veiligheid te meten. De verlengkabel van een van de bureaus blijkt een te lage isolatieweerstand te hebben en wordt afgekeurd. De facility manager ontvangt een rapport met alle meetresultaten en de aanbeveling om de betreffende verlengkabel direct te vervangen. Alle andere apparaten krijgen een groene sticker en kunnen veilig worden gebruikt tot de volgende keuringsronde.
Wanneer een elektricien inschakelen
Het laten uitvoeren van een NEN 3140-keuring is een taak voor een gespecialiseerde elektricien of een gecertificeerd inspectiebedrijf. U schakelt een professional in voor de periodieke, wettelijk verplichte keuringen van uw installaties en arbeidsmiddelen. De interval wordt bepaald op basis van een risicoanalyse, maar typische intervallen variëren van jaarlijks voor gereedschap op een bouwplaats tot elke drie tot vijf jaar voor apparatuur in een kantooromgeving. Ook na een significante aanpassing aan de elektrische installatie, of na een reparatie van een elektrisch arbeidsmiddel, is een inspectie volgens NEN 3140 aan te raden of soms zelfs verplicht voordat het weer in gebruik wordt genomen.
Veelgemaakte fouten
Een veelvoorkomende fout is het uitstellen van de keuringen om kosten te besparen, wat de veiligheidsrisico's aanzienlijk verhoogt. Een andere fout is het uitsluitend keuren van de draagbare arbeidsmiddelen terwijl de vaste installatie wordt overgeslagen. Beide zijn onderdeel van de NEN 3140. Verder komt het voor dat de administratie van de keuringen niet op orde is. Zonder een sluitend inspectierapport en logboek kunt u bij een controle van de Inspectie SZW niet aantonen dat u aan uw zorgplicht voldoet. Ook het laten uitvoeren van de keuring door onvoldoende gekwalificeerd personeel is een risico; de metingen en beoordeling vereisen specifieke expertise. Tot slot, het negeren van een 'afkeur'-sticker en het apparaat toch blijven gebruiken, ondermijnt het volledige doel van de veiligheidsinspectie.