Synoniemen: RCBO, alamat, aardlekbeveiliging met overstroombeveiliging, combinatieautomaat
Wat is het
Een aardlekautomaat, ook bekend als RCBO (Residual Current circuit Breaker with Overcurrent protection), is een component in de groepenkast. Het combineert twee veiligheidsfuncties in één behuizing: de bescherming van een aardlekschakelaar tegen lekstroom en de bescherming van een installatieautomaat tegen overbelasting en kortsluiting. Dit compacte ontwerp bespaart ruimte in de meterkast in vergelijking met het gebruik van een losse aardlekschakelaar en losse installatieautomaten. Volgens de NEN 1010, de norm voor elektrische installaties, is een dergelijke beveiliging verplicht voor de meeste groepen in een woning. Een aardlekautomaat beveiligt één specifieke groep. Als er een fout optreedt, schakelt alleen deze ene groep uit. Dit maakt het opsporen van storingen eenvoudiger dan bij een standaard aardlekschakelaar, die vaak tot vier groepen tegelijk uitschakelt.
Hoe werkt het
De werking van een aardlekautomaat is tweeledig. Ten eerste fungeert het als een aardlekschakelaar. Het apparaat meet continu de stroom die de installatie ingaat via de fasedraad en de stroom die terugkomt via de nuldraad. In een normale situatie zijn deze stromen gelijk. Als er een lekstroom ontstaat, bijvoorbeeld door een defect apparaat of een beschadigde kabel, zal een deel van de stroom via de aarde weglekken. De aardlekautomaat detecteert dit verschil. Bij een verschilstroom groter dan 30 milliampère (mA) schakelt het mechanisme de stroom binnen enkele milliseconden uit om het risico op een elektrische schok te beperken. Ten tweede werkt het als een installatieautomaat. Een thermisch mechanisme, een bimetalen strip, reageert op een langdurige, lichte overstroom, wat duidt op overbelasting. De strip buigt door opwarming en activeert het uitschakelmechanisme. Een magnetisch mechanisme reageert op een zeer hoge, plotselinge stroompiek, kenmerkend voor een kortsluiting. De sterke magneet die hierdoor ontstaat, schakelt de stroom direct uit om brandgevaar door oververhitte bedrading te voorkomen.
Praktijkvoorbeeld
Stel, u heeft een nieuwe buitenverlichtingsgroep die is beveiligd met een aardlekautomaat. Door een vochtprobleem in een van de armaturen ontstaat er een kleine lekstroom naar de geaarde behuizing. Zodra deze lekstroom de drempel van 30 mA overschrijdt, schakelt de aardlekautomaat de groep direct uit. De rest van de elektrische installatie in uw huis blijft gewoon werken. Een ander scenario: u sluit op de groep van de keuken tegelijkertijd een waterkoker, een koffiezetapparaat en een airfryer aan. Het totale vermogen overschrijdt de nominale stroom van de groep (bijvoorbeeld 16 ampère). De aardlekautomaat detecteert deze overbelasting, warmt op en schakelt de groep na korte tijd uit om te voorkomen dat de bedrading in de muur oververhit raakt.
Wanneer een elektricien inschakelen
Het installeren, vervangen of uitbreiden van groepen met een aardlekautomaat is werk dat door een erkend elektricien uitgevoerd moet worden. Deze werkzaamheden vallen onder aanpassingen aan de elektrische installatie, waarbij kennis van de NEN 1010 en NEN 3140 vereist is. Een elektricien kan u adviseren over het juiste type aardlekautomaat. Voor een laadpaal of zonnepanelen is bijvoorbeeld vaak een Type B aardlekbeveiliging nodig in plaats van het standaard Type A, omdat deze apparaten andere soorten lekstromen kunnen veroorzaken. De vakman zorgt voor een correcte en veilige aansluiting, de juiste selectiviteit ten opzichte van andere beveiligingen en waarborgt dat de installatie aan de geldende normen voldoet. Ook voor het diagnosticeren van een herhaaldelijk uitschakelende aardlekautomaat is een elektricien de aangewezen persoon.
Veelgemaakte fouten
Een veelvoorkomende fout is het zelf proberen te installeren van een aardlekautomaat zonder de juiste kennis. Dit kan leiden tot losse contacten, wat brandgevaar oplevert, of een verkeerde aansluiting waardoor de beveiliging niet functioneert. Een andere fout is het kiezen van een verkeerd type. Het gebruik van een standaard Type A aardlekautomaat voor een installatie die gelijkstroomlekstromen kan genereren (zoals een omvormer van zonnepanelen), kan ertoe leiden dat de beveiliging 'verblind' raakt en niet meer correct uitschakelt. Verder wordt de periodieke test vaak vergeten. Fabrikanten adviseren om de testknop maandelijks in te drukken om te controleren of het mechanisme nog soepel werkt. Tot slot wordt een aardlekautomaat soms verward met een aardlekschakelaar. Het onterecht plaatsen van een aardlekschakelaar waar een aardlekautomaat nodig is, laat de groep onbeschermd tegen overstroom.