Wat is het
Een smeltveiligheid, in de volksmond bekend als 'stop' of zekering, is een beveiligingscomponent in oudere elektrische installaties. Het beschermt bedrading tegen schade door overstroom, veroorzaakt door overbelasting of kortsluiting. Deze klassieke beveiliging bestaat uit een porseleinen houder, een passchroef die ervoor zorgt dat alleen het juiste type zekering past, en de zekering zelf (het patroon). In tegenstelling tot moderne automaten, is een smeltveiligheid ontworpen voor eenmalig gebruik. Na het doorbranden moet deze volledig worden vervangen.
Hoe werkt het
Het werkingsprincipe van een smeltveiligheid is gebaseerd op een dunne, gekalibreerde metaaldraad (de smeltdraad) in het patroon. Deze draad is ontworpen om een specifieke stroomsterkte, bijvoorbeeld 16 ampère (A), te weerstaan. Wanneer de stroom door het circuit deze waarde gedurende een bepaalde tijd overschrijdt, wordt de draad zo heet dat hij smelt. Hierdoor wordt het elektrische circuit verbroken en stopt de stroomtoevoer onmiddellijk. Een klein gekleurd plaatje aan de voorkant van de zekering, de verklikker, springt los wanneer de zekering doorbrandt. Dit maakt het eenvoudig om te zien welke zekering defect is. De kleur van de verklikker correspondeert met de ampèrage van de zekering.
Praktijkvoorbeeld
Stel, u heeft een keukengroep die is beveiligd met een 16 A smeltveiligheid. U gebruikt tegelijkertijd een waterkoker (2.200 watt) en een frituurpan (2.000 watt). Het totale vermogen is 4.200 watt. De stroom die dit vraagt is 4.200 W / 230 V ≈ 18,3 A. Deze stroom is hoger dan de nominale waarde van 16 A van de zekering. Na enkele ogenblikken zal de smeltdraad in de zekering doorbranden. De stroom in de keuken valt uit. Hiermee wordt voorkomen dat de bedrading in de muur oververhit raakt, wat brandgevaar zou opleveren. U moet de oorzaak (te veel apparaten) wegnemen en vervolgens de doorgebrande zekering vervangen.
Wanneer een elektricien inschakelen
Het vervangen van een enkele doorgebrande zekering kunt u meestal zelf doen. Schakel echter een elektricien in als zekeringen herhaaldelijk doorbranden in dezelfde groep. Dit duidt op een structureel probleem, zoals een defect apparaat, een verborgen kortsluiting of een te zwaar belaste groep. Een vakman kan een storingsanalyse uitvoeren en de oorzaak veilig achterhalen. Ook voor het moderniseren van een oude groepenkast met smeltveiligheden naar een nieuwe met installatieautomaten en aardlekschakelaars is een erkend elektricien verplicht. Dergelijke aanpassingen moeten voldoen aan de NEN 1010-norm, wat de veiligheid van uw installatie garandeert.
Veelgemaakte fouten
De meest gevaarlijke fout is het 'repareren' van een doorgebrande zekering met bijvoorbeeld aluminiumfolie of een stukje koperdraad. Dit heft de beveiligingsfunctie volledig op en kan leiden tot oververhitting van de bedrading en brand. Een andere ernstige fout is het plaatsen van een zekering met een hogere waarde (bijvoorbeeld 20 A in een 16 A groep) om te voorkomen dat deze doorbrandt. De bedrading is niet berekend op deze hogere stroom, wat eveneens brandgevaar oplevert. Gebruik altijd een vervangende zekering met exact dezelfde ampèrage en de juiste kleurcode. Het negeren van de oorzaak van een herhaaldelijk doorbrandende zekering is ook een risico; het onderliggende probleem blijft onopgelost.